ASMR και οικονομία χρόνου
Πόσο χρόνο θέλει ένα βάζο να γεμίσει ελιές;

ASMR και οικονομία χρόνου

Όταν αντιλαμβάνεσαι ότι νέες τάσεις – όπως το ASMR – και οικονομία του χρόνου είναι έννοιες ασύμβατες, καταλαβαίνεις ότι πολλά πράγματα έχουν αλλάξει.

Είναι μικρό!  

Αυτό είπε ο καλός μας φίλος Γιάννης Μπουροδήμος όταν είδε το πρώτο ASMR video του νέου YouTube καναλιού metomati.

Έπαθα ένα μικρό πολιτισμικό σοκ όταν διάβασα το σχόλιο του (υπερβάλω, αλλά το άρθρο πρέπει να έχει εντυπωσιακή εισαγωγή).

Είχε όμως δίκιο.

Έχοντας δουλέψει – πριν από αρκετά χρόνια είναι η αλήθεια– στο χώρο της παραγωγής διαφημιστικών ταινιών, έχει καταγραφεί στην συνείδηση μου κάπως διαφορετικά το μικρό και σύντομο οπτικοακουστικό προιόν.

opticom logo
Σήμα εταιρίας παραγωγής Opticom 1989-2002

Χρόνος και αφήγηση

Ένα διαφημιστικό spot σπάνια ξεπερνάει σε διάρκεια τα 22-25”. Ο τηλεοπτικός χρόνος κοστίζει πολύ ακριβά. Οι γκουρού της διαφήμισης – τουλάχιστον την εποχή που δούλευα στο χώρο αυτό – έλεγαν ότι αν δεν μπορείς να αφηγηθείς μια ιστορία σε 25” δεν ξέρεις από αφήγηση.

Με αυτή την αφορμή θυμήθηκα ένα περιστατικό με γνωστό Έλληνα σκηνοθέτη που συνέβη κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ‘80: Εκείνος μοντάριζε μια πολύ ωραία  ταινία που ετοίμαζε για το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και εγώ στην διπλανή αίθουσα μοντάριζα ένα διαφημιστικό. Σε μουβιόλα. Φιλμ. Κινηματογραφικό.

old film editing table
Guggenheim Museum: vintage Steenbeck μουβιόλα για μοντάζ φιλμ 35mm & 16mm.

Για όσους δεν γνωρίζουν, να πω ότι η μουβιόλα ήταν ένα μηχάνημα που έπιανε χώρο όσο μια τραπεζαρία 12 ατόμων. Mε αυτό το μηχάνημα μπορούσες να κάνεις μοντάζ είτε σε κινηματογραφική ταινία είτε σε διαφημιστική. Οι δυνατότητες της ήταν στο 10% αυτών που μπορεί να κάνει σήμερα ένα πρόγραμμα επεξεργασίας video που «τρέχει» σε laptop των 300 € και είναι δωρεάν προ εγκατεστημένο στον υπολογιστή.

Η αγορά της κόστιζε όσο ένα τριάρι στο Παγκράτι, η ημερήσια ενοικίαση της (που ήταν η δική μου περίπτωση) κόστιζε όσο τρία μηνιάτικα του ίδιου διαμερίσματος.

Ο σκηνοθέτης λοιπόν είχε την ευγένεια να μας δείξει ένα απόσπασμα από την ταινία του και να ρωτήσει την γνώμη μας για το μοντάζ. Σημειωτέων ότι η μουβιόλα δεν «χώραγε» πάνω από 20 λεπτά ταινία. Είδαμε το απόσπασμα και πριν προλάβουμε να σχολιάσουμε, είπε μόνος του: «Τώρα τι ρωτάω εσάς… Εσείς στη διαφήμιση, αυτά που λέω εγώ σε 20 λεπτά, θα τα λέγατε σε 20 δευτερόλεπτα». Λάθος. Σε 20 δευτερόλεπτα αφηγείται μια διαφήμιση όσα μια ταινία μπορεί να πει σε όλη την διάρκεια της, δηλαδή σε 90-120 λεπτά. Είμαι σίγουρος βέβαια ότι ο σκηνοθέτης (τουλάχιστον ο συγκεκριμένος) ήξερε πως να το κάνει, απλά δεν τον ενδιέφερε να αφηγηθεί μια ιστορία σε 20 δευτερόλεπτα.

Η κλοπή του χρόνου

Η διαφημιστική ταινία έχει πρώτα από όλα στόχο της να κλέψει από τον χρόνο σου. Η ταινία αντίθετα θέλει να της δοθείς οικειοθελώς. Η διαφήμιση θέλει να σε οδηγήσει σε συγκεκριμένες αποφάσεις. Η ταινία θέλει να σε κάνει να σκεφτείς. Δεν θα σου δώσει απαντήσεις, θα σου θέσει ερωτήματα. Στην διαφήμιση, τα ερωτήματα απαγορεύονται. Πρόκειται για στυγνή υπαγόρευση συμπεριφοράς.

Το ASMR δεν κάνει τίποτα από αυτά τα δύο. Ο στόχος του είναι άλλος: Να σε κάνει να χαλαρώσεις. Να αδειάσει το μυαλό σου από την ένταση της ημέρας, να καταπολεμήσεις την αυπνία, την υπερένταση, το άγχος. Μέχρι που χρησιμοποιείται σε εγκύους για να τις βοηθήσει στην γέννα.

Smartphone αντί κουδουνίστρας

Και ναι, ξεκίνησε από το Youtube το 2009. Και ναι, εγώ το έμαθα από την κόρη μου που είναι 13 ετών. Επί τη ευκαιρία, να πούμε ότι οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιεί το Google και το YouTube για να αξιολογήσει έναν διαδικτυακό τόπο και να του δώσει την κατάταξη που του …αξίζει, παραμετροποιούν την γνώση και την ικανότητα αντίληψης ενός εφήβου στην ηλικιακή κατηγορία των 13-15 ετών. Αν λοιπόν αυτοί οι αλγόριθμοι θεωρήσουν ότι ένας διαδικτυακός τόπος είναι συμβατός με αυτές τις ηλικίες, τότε η αξιολόγηση είναι καλή και ανεβαίνει στα rankings των μηχανών αναζήτησης. Αν όχι, μαύρο φίδι που σας έφαγε.

Αυτό δεν το γράφω για να υποτιμήσω τους εφήβους των 13-15 ετών. Πρώτα από όλα δεν θα τολμούσα να το κάνω κάτι τέτοιο, ξέροντας ότι θα το διάβαζε η κόρη μου: Άντε μάζεψε το μετά. Το γράφω για να αποτυπώσω την πεποίθηση μου (όπως και αυτή των αλγορίθμων του Google) ότι τα 13χρονα ξέρουν!  

Ας μην ξεχνάμε ότι ένας σημερινός έφηβος πιθανότερο είναι να πρωτόπαιξε με smartphone παρά με κουδουνίστρα.

Επανερχόμενος στο πρώτο youtube ASMR video του καναλιού metomati: Ναι φίλε Γιάννη, έχεις δίκιο. Είναι πολύ σύντομο.  Όσο και αν προσπάθησα να αποβάλω από μέσα μου την διαφημιστική λογική, ε, δεν μου πήγαινε να κρατήσω τους «νεκρούς» χρόνους που μεσολαβούν από την μία ελιά στην άλλη όταν γεμίζει το βάζο.

Το τέλος του νεκρού χρόνου

Κι όμως, αυτό σημαίνει ASMR: Σαν θεατής/χρήστης θέλω να δω τον πραγματικό χρόνο που χρειάζεται κάτι να γίνει, χωρίς να αποφασίζει για μένα κάποιος το τι είναι χρήσιμη πληροφορία και τι άχρηστη. Θέλω να ακούσω τους πραγματικούς ήχους, χωρίς κάποιος να αποφασίζει για μένα τι είναι ωραίο, εύηχο και τι όχι.

Η λογική του διαφημιστικού vs της λογικής ενός ASMR βίντεο.

Δείτε εδώ και συγκρίνετε:

Πρώτη σύντομη εκδοχή, λογική διαφημιστικού. Εδώ η εκδοχή με την λογική του ASMR.

Λέω “λογική” διότι διαφημιστικό δεν είναι, αφού δεν γυρίστηκε με αυτό το σκεπτικό. Άλλωστε στην δική μου αντίληψη, ένα διαφημιστικό θέλει και τον ανάλογο επαγγελματικό εξοπλισμό. Φωτιστικά σώματα των 1.000 watt χρησιμοποιούσαμε για να δίνουμε επιπλέον φωτισμό σε μικρές λεπτομέρειες. Σήμερα, ίσως και να θεωρείται υπερβολή! 

Είναι χαρακτηριστική η περιγραφή ενός φίλου που είχε έρθει σε ένα γύρισμα διαφημιστικού για παξιμαδάκια: «Μπαίνω στο πλατό και τι να δω: Έχουν βάλει κάτω ένα παξιμαδάκι και το …ξαναψήνουν με φώτα 30 χιλιάδων watt». Μάλλον ήταν παραπάνω.  Δεν ήξερε να τα μετράει.

DSLR παντού

Πριν από λίγο καιρό πήγα σαν επισκέπτης σε ένα γύρισμα τηλεοπτικής εκπομπής και έπαθα σοκ. Το γύρισμα γινόταν με φωτογραφικές μηχανές. Από τις καλές βέβαια, τις DSLR που έχουν και την δυνατότητα λήψης video. Παραμένουν όμως φωτογραφικές μηχανές!

Φυσικά η διαφορά στο κόστος μεταξύ μιας ακριβής επαγγελματικής φωτογραφικής μηχανής με δυνατότητα καταγραφής video με μια επαγγελματική κάμερα video είναι χαοτική. Από τις 3-4.000 € περνάς στις 45.000 € μόνο για το «σώμα», δηλαδή χωρίς φακούς, μπαταρίες, βιζέρ κ.λ.π. Φυσικά μιλάμε για την κορυφή, δηλαδή Arri Alexa.

Arri Alexa
Σύγχρονη ψηφιακή κινηματογραφική κάμερα.

 Όμως στην εποχή του ASMR η επιλογή του εξοπλισμού δεν έχει να κάνει με οικονομική ένδεια και με επάρκεια μέσων. Με ένα smartphone και με (σχεδόν) φυσικό φωτισμό γίνονται κάποια από τα καλύτερα ASMR video. Γιατί αυτή είναι η σημερινή λογική προσέγγισης της οπτικοακουστικής επικοινωνίας.

 

Αντί επιλόγου

Cut version https://youtu.be/HVyiJJhwDZw

Full version https://youtu.be/09aZLogSPs

Και φυσικά, τα γνωστά: κάντε like, subscribe και αφού σας άρεσαν τα video, τι περιμένετε; Πατήστε και το κουδουνάκι, ώστε να σας ειδοποιούμε όποτε βγάζουμε νέο video!

Επίσης, μπορείτε να μας αφήσετε το σχόλιο σας, είτε εδώ είτε στο youtube. Τι σας άρεσε; τι όχι; Τι θα θέλατε να δείτε στην συνέχεια;

Dimitris Fragkoulis

Ο Δημήτρης Φραγκούλης γεννήθηκε και μεγάλωσε (?) στην Αθήνα. Σπούδασε στο Μόναχο, την Αθήνα και την Βιέννη. Δούλεψε στην Τηλεόραση, τον Κινηματογράφο και τη Διαφήμιση. Μετά έμπλeξε με το Internet. Προσπάθησε να γλυτώσει από αυτό ασχολούμενος με τα τρόφιμα. Καμμία ελπίδα. Έχει τρία παιδιά και δύο σκυλιά.

Αφήστε μια απάντηση