Σε έχω δει πώς βασανίζεις τη γλώσσα, γράφει ο Παύλος

Σε έχω δει πώς βασανίζεις τη γλώσσα, γράφει ο Παύλος

Λαέ του metomati,

Ο Πωλ Κλωντέλ, ένα Γάλλος ποιητής, είχε πει “Οι μεγάλοι συγγραφείς δεν έγιναν μεγάλοι ακολουθώντας τους κανόνες της γραμματικής, αλλά επιβάλλοντας τους δικούς τους κανόνες“. Ίσως να είχε δίκιο, ίσως και όχι. Πάντως, ανεξάρτητα από το αν ένας λογοτέχνης δικαιούται ή ακόμα και οφείλει να χρησιμοποιήσει μια δική του γλώσσα για να ξεχωρίσει, σε καμία περίπτωση δεν έχουν όλοι αυτό το δικαίωμα.

Τις τελευταίες μέρες το μεγαλύτερο θύμα είναι τα τριγενή και δικατάληκτα επίθετα που συνοδεύουν λέξεις όπως “κρίση“, “έλλειψη” etc.

Να σας τονίσω, λοιπόν, κάτι. Το επίθετο έχεις ως εξής: ο/η προφανής, του/της προφανούς. Σας παρακαλώ πάρα πολύ, μην ξανακούσω φράσεις όπως “το αποτέλεσμα της προφανής έλλειψης οργάνωσης“. Έλεος. Ινάφ ιζ ινάφ.

Διαχρονικά, θεωρώ ότι τα περισσότερα “εγκλήματα” συμβαίνουν στην Προστακτική. Για να το ξεκαθαρίσουμε: Η Προστακτική δεν παίρνει αύξηση. Ποτέ. Για κανέναν λόγο. Το ίδιο και η Υποτακτική, αλλά δεν μπορώ να πω πως έχω παρατηρήσει λάθη στον τομέα αυτό.

Πώς είναι το επιλέγω στο β’ ενικό πρόσωπο Προστακτικής Αορίστου λοιπόν;

Επίλεξε, όχι επέλεξε. Με τον ίδιο τρόπο σχηματίζονται και οι αντίστοιχοι τύποι των άλλων ρημάτων. Μπορείτε να μου υποσχεθείτε πως δεν θα ξανακούσω το ίδιο λάθος;

Και δεν το κάνουν, μόνο, παιδάκια. Το κάνουν μεγάλοι άνθρωποι. Άνθρωποι που σε κάνουν να νιώθεις ότι σκότωσαν την ελληνική γλώσσα και τώρα, απλώς, της συμπεριφέρονται όπως ο Αχιλλέας στον νεκρό Έκτορα.


Ο Αχιλλέας ενώ περιφέρει το νεκρό σώμα του Έκτορα, δεμένο στο άρμα του, γύρω από τα τείχη της Τροίας

Επειδή, φυσικά, ζούμε στην χώρα των αντιφάσεων αξίζει να παρατηρήσουμε ποιοι είναι οι κύριοι βασανιστές της γλώσσας μας.

Είναι τα ίδια άτομα που υποστηρίζουν τον μύθο της μίας ψήφου στις διάφορες εκδοχές του. Λυπάμαι που το κάνω, αλλά νομίζω κάποιος πρέπει να το εξηγήσει στον κόσμο που ακόμα το πιστεύει:

ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΥΠΗΡΞΕ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΩΝ Η.Π.Α. Ή ΤΗΣ Ε.Ε, ΑΡΑ ΟΧΙ ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΕΝ ΕΧΑΣΑΝ ΓΙΑ ΜΙΑ ΨΗΦΟ ΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΑ ΑΓΓΛΙΚΑ.

Η ελληνική γλώσσα ήταν για μία περίοδο Lingua Franca¹. Ξέρετε, όμως, πότε; Στα Ελληνιστικά Χρόνια, όταν σχεδόν όλος ο τότε γνωστός κόσμος είχε κατακτηθεί από τον Μέγα Αλέξανδρο, όταν ο “πλανητάρχης” ήταν Έλληνας. Τώρα ο πλανητάρχης είναι Αμερικανός, όλα κινούνται με τους δικούς του ρυθμούς, άρα όλοι μιλούν και την γλώσσα του.

Επίσης, είναι τα ίδια άτομα που εκτοξεύουν φιλιππικούς² εις βάρος των νέων γιατί “δεν σέβονται την γλώσσα”. Συγγνώμη, αλλά χρησιμοποιώντας λίγες λέξεις, για την κλίση, τη χρήση και την ορθογραφία των οποίων είναι σίγουροι δεν την ατιμάζουν, αλλά αντιλαμβάνονται το μεγαλείο και την πολυπλοκότητα της. Ξέρετε ποιοι δεν την σέβονται; Εκείνοι που χρησιμοποιούν εκφράσεις όπως: “Δόξα τον θεό”, “Εξ απ’ ανέκαθεν” (εκτός αν το κάνουν ειρωνικά όπως οι Χατζηφραγκέτα), “Ο πιο καλύτερος”, “Το αντίκτυπο” και άλλα. Η λίστα θα μπορούσε να συνεχιστεί επ’ άπειρον, αλλά δεν το κρίνω αναγκαίο.

Για αυτό, όσοι βιάζεστε να κρίνετε τον κόσμο προσέξτε μήπως, ακόμα και κατά την διάρκεια της παρατήρησης, υποπέσετε σε κάποιο γραμματικό λάθος. Λάθος σαν αυτά που κάνουν σωρηδόν οι περισσότεροι από εκείνους που διεκδικούν δάφνες προστάτη της γλώσσας μας και για να αποδείξουν την γλωσσική τους δεινότητα καταφεύγουν σε μεγαλοστομίες. Πολύ συχνά, μάλιστα, προβαίνουν σε μεγαλοστομίες που δεν είναι καν ορθά συντεταγμένες ή χωλαίνουν στην γραμματική. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι προαναφερθείσες εκφράσεις.

Θα έλεγε κανείς πως συζητάμε περί όνου σκιάς³ και πως όλα αυτά είναι εμμονές που απλόχερα μου χάρισε η θεωρητική. Συγγνώμη αλλά τα πράγματα δεν είναι έτσι. Οφείλουμε να τηρούμε τους στοιχειώδεις κανόνες γραμματικής. (Να! Κι άλλο τριγενές και δικατάληκτο. Είναι παντού, προσέξτε τα!)

Ποτέ δεν ήμουν ειδήμων στην γραμματική των Αρχαίων, έπρεπε να φτάσω 3 μήνες πριν τις Πανελλήνιες για να νιώσω, έστω εν μέρει, σιγουριά για αυτή. Αλλά αυτά είναι βασικά πράγματα και σχεδόν όλοι κάνουν λάθη στην χρήση τους. Η ορθή κλίση θα μπορούσε να μαθαίνεται από την καθημερινή τριβή με την γλώσσα. Τελικά, όμως, έτσι διαιωνίζονται τα λάθη. Κανείς, βλέπετε, δεν τολμά να τα επισημάνει, μη τυχόν τον χαρακτηρίσουν “σπασίκλα”, “φυτό” ή “περίεργο”. Όπως, όμως, είχε πει και ο τεράστιος Μάνος Χατζιδάκις: “Όταν συνηθίζεις το τέρας, αρχίζεις να του μοιάζεις”.

Λαέ του metomati,
Ήρθε και πάλι η ώρα του ξεσηκωμού μας. Ας γίνουμε για λίγο αγενείς, δεν πειράζει. Στην προκειμένη περίπτωση ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, καθότι είναι και ο ίδιος άγιος. Όταν ακούτε κάποιο τέτοιο λάθος διορθώστε αμέσως εκείνον που το έκανε. Τα γλωσσικά λάθη είναι το ίδιο κολλητικά με τον κορωνοϊό. Σε γενικές γραμμές μεταδίδονται και με τον ίδιο τρόπο, με την επαφή με κάποιον που νοσεί. Στην περίπτωση μας η μεταδοτικότητα είναι και μεγαλύτερη. Σκεφτείτε πως πολύ μπορεί να το κόλλησαν από την τηλεόραση. Ας γιατρεύσουμε, λοιπόν, αυτήν την αρρώστια. Είναι στο χέρι μας. Παραφράζοντας ελαφρώς την τελευταία παράγραφο της ακροτελεύτιας διάταξης του Συντάγματος (νυν 120, πρώην 114, με την ιστορική βαρύτητα που απέκτησε αυτός ο αριθμός⁴) σας αφήνω το μήνυμα του άρθρου:

“H προστασία της γλώσσας επαφίεται στη συνείδηση των Ελλήνων, που δικαιούνται και υποχρεούνται να αντιστέκονται με κάθε μέσο εναντίον οποιουδήποτε επιχειρεί να την παραβιάσει.”

¹Lingua Franca ή Κοινή διάλεκτος αποκαλείται μια γλώσσα όταν χρησιμοποιείται για την επικοινωνία ατόμων με διαφορετικές μητρικές γλώσσες, επειδή είναι εκτενώς διαδεδομένη και ευρέως κατανοητή.
²Οι Φιλιππικοί ήταν λόγοι που εκφώνησε ο ρήτορας Δημοσθένης εναντίον του Φιλίππου της Μακεδονίας, Έμειναν στην Ιστορία για το επιθετικό τους ύφος. Μεταφορικά, πλέον, χρησιμοποιούμε την έκφραση” “εκτοξεύω φιλιππικούς” για να δηλώσουμε μία σκληρή κατηγορία.
³την περί όνου σκιάς δίκη είχε πλάσει ο Δημοσθένης σε κάποια αγόρευσή του. Πιθανότερη εκδοχή: κάποιος νοίκιασε ένα γαϊδουράκι αλλά επειδή έκανε ζέστη στο δρόμο, ξαπόστασε στη σκιά του και ο ιδιοκτήτης (που ξεροστάλιαζε) του είπε “το γάιδαρο νοίκιασες, όχι τη σκιά του”. Κατέληξαν στα δικαστήρια επειδή ο ενοικιαστής στο πέρας της διαδρομής αρνήθηκε να πληρώσει παραπάνω για τη σκιά. Η φράση υποδηλώνει την εντατική και ιδιαίτερη ενασχόληση με ένα θέμα το οποίο είναι ασήμαντο.
⁴Ως 1-1-4 ήταν γνωστό το κεντρικό σύνθημα υπέρ της διαφύλαξης των δημοκρατικών αξιών το οποίο χρησιμοποιήθηκε κατά την δεκαετία του 1960.

ΣΕ ΕΧΩ ΔΕΙ

Paul Zagorakis

Ο Παύλος είναι μαθητής του Λυκείου Αναβρύτων, θέλει να γίνει πρωθυπουργός αφού πρώτα γίνει ηθοποιός, τραγουδιστής, συγγραφέας και πιλότος. Βλέπει βίντεο στο youtube και παίζει football manager.

Αφήστε μια απάντηση