Στο εργαστήριο του Χαραμή στην Κάλυμνο, για φυσικά σφουγγάρια θαλάσσης

Στο εργαστήριο του Χαραμή στην Κάλυμνο, για φυσικά σφουγγάρια θαλάσσης

Οι γνώσεις μου για τα σφουγγάρια χαρακτηρίζονται οριακά «εγκυκλοπαιδικές». Γνώριζα για τη φήμη που έχουν οι σφουγγαράδες της Καλύμνου, για την άριστη ποιότητα των περιβόητων σφουγγαριών, για την ασθένεια αλλά και για τη νόσο των δυτών. Δεν έχω σκοπό να αντιγράψω την wikipedia, ούτε να πλάσω από την αρχή την ιστορία με δικά μου λόγια, μπορώ όμως είναι να μοιραστώ μαζί σας αυτές τις λίγες εικόνες που απόλαυσα μία πρωινή, ανοιξιάτικη ημέρα στο δρόμο προς την Πόθια.

Ας τα πάρουμε όμως από την αρχή.

Καθώς περπατάς ανέμελος τον παραλιακό δρόμο και αφότου περάσεις το ιχθυοτροφείο, ο δρόμος στρίβει και γίνεται ανηφορικός. Εκεί λοιπόν, αν γυρίσεις το κεφάλι σου προς τα αριστερά το πιο πιθανό είναι να λιάζονται σφουγγάρια κρεμασμένα στο παράθυρο ενός παλιού κτηρίου.

Πλησίασα να τα φωτογραφήσω, κοίταξα μέσα από την ανοιχτή πόρτα και είδα στο βάθος τον μάστορα να ψαλιδίζει.
Επιτρέπεται η είσοδος; ρώτησα.
Βεβαίως, περάστε!, μου απάντησαν δύο κύριοι που βρισκόντουσαν μέσα.
Εδώ είναι εργαστήριο; Κι εσείς επεξεργάζεστε το σφουγγάρι; Είναι συγκεκριμένα τα σημεία που αφαιρείτε ή απλώς το στρογγυλοποιείτε να είναι πιο ελκυστικό;, Αισθάνθηκα λίγο ενοχλητική, αλλά ήθελα να μάθω. Έπρεπε!
Όχι! Του αφαιρώ τα σημεία που χρειάζεται. Να, κοίτα!, μου απάντησε ευγενικά ψαλιδίζοντας με σταθερές και κοφτές κινήσεις, το σφουγγάρι που κρατούσε στα χέρια του.

το ψαλίδισμα του σφουγγαριού

Θα ορκιζόμουν ότι είναι ένα είδος λαογραφικού μουσείου από αυτά τα σύγχρονα που συχνά πυκνά οργανώνουν προσομοιωτές και βιωματικά εργαστήρια.
Επιτρέπεται να βγάλω μερικές φωτογραφίες; ρώτησα.
Όσες θέλετε!, μου απάντησε ευγενικά.

Ο τοίχος ακριβώς πίσω από τη θέση του μάστορα είναι διακοσμημένος με σπάνια είδη, μεγέθη και σχήματα σφουγγαριών.
Λεπτομέρεια από τον τοίχο
Κρεμασμένα σφουγγάρια ίδιου μεγέθους και ποιότητας
Φρεσκοψαλιδισμένα σφουγγάρια.
Χωρισμένα ανά ποιότητα και ανά χρήση
λεπτομέρεια από το εργαστήριο. Μεγάλα σφουγγάρια.

Όση ώρα φωτογράφιζα πιάσαμε την κουβέντα. Μου εξήγησε τον διαχωρισμό των ποικιλιών ανά είδος βακτηριδίου, ανά χρήση, ανά ποιότητα, ανά σπανιότητα.
Κοίταξα μία γαλάζια πόρτα με ένα ζωγραφισμένο καραβάκι.
Εκεί είναι ο χώρος της επεξεργασίας; Θέλεις να τον δεις; με ρώτησε.
Θα χαρώ πολύ!, απάντησα ενθουσιασμένη.
Σηκώθηκε από την καρέκλα του, ακούμπησε το ψαλίδι πάνω στα σφουγγάρια και άνοιξε την πόρτα.

Βλέπω μπροστά μου δεξαμενές και μπιτόνια με υγρά, χημικά. Ο χώρος και τα σφουγγάρια μυρίζουν θάλασσα αλλά οι τοίχοι έχουν ποτίσει χημικά, τσακώνονται μεταξύ τους οι οσμές. Υπερισχύει η θάλασσα.

Η δεξαμενή με το θαλασσινό νερό που ξεπλένονται τα σφουγγάρια από χώματα, κοχυλάκια κτλ.
Τα καζάνια με τα χημικά που χρειάζονται ανάλογα το είδος, την ποιότητα και το χρώμα.
Αριστερά το κίτρινο επεξεργασμένο σφουγγάρι. Δεξιά το σφουγγάρι όπως βγήκε από το βυθό.
Σφουγγάρι όπως βγήκε από το βυθό
Σφουγγάρι ακατέργαστο, όπως βγήκε από το βυθό.

Μου εξήγησε τα στάδια της επεξεργασίας, πώς πλένονται και πώς βάφονται. Τράβηξα μερικές ακόμη φωτογραφίες και έμεινα να κοιτάζω το χώρο παρατηρώντας τον από το ταβάνι μέχρι το πάτωμα και γύρω, γύρω.

Στεγνωτήριο σφουγγαριών
Πιεστήριο σφουγγαριών για να μειωθεί ο όγκος πριν το πακετάρισμα.

Παλιοδουλειά είναι! Τόσος κόπος για να φτιαχτεί ένα ταπεινό σφουγγάρι…, του είπα σοκαρισμένη και κινήθηκα προς την πόρτα.
Ε, πώς δεν είναι! Άστα…!
Μήπως γνωρίζετε που μπορώ να δω ένα σκάφανδρο;
Θέλεις να δεις πραγματικά; Να την ανεβάσω στο πατάρι να το δει; ρωτάει μία εμένα και μία τον Χαραμή.
Θέλετε να μου πείτε ότι εδώ μέσα υπάρχει σκάφανδρο δουλεμένο; Εννοείται ότι θέλω να το δω.

Πήρε τα κλειδιά, άναψε τα φώτα και ανεβήκαμε την ξύλινη σκάλα που οδηγεί προς το πατάρι

Λεπτομέρεια από το πατάρι
Καλάθια και κυβώτια με σφουγγάρια παντού.
Στο πατάρι

Ο Χαραμής έχει αφήσει το παράθυρο ανοιχτό στο πατάρι. Ίσως για να αερίζεται ο χώρος και να φεύγει με φυσικό τρόπο η υγρασία. Ίσως για να βλέπει λίγο φως ο δύτης…

Στολή δύτη

Τον έχει βάλει να κάθεται δίπλα στο παράθυρο, με μία κλήση κάπως σαν να κοιτάζει προς τα έξω. Φαίνεται ξεκουράζεται…

Δεν θέλω να πω ή να γράψω κάτι άλλο. Είπα και έγραψα ήδη αρκετά. Διάλεξα τα σφουγγάρια που χρειαζόμουν, ευχαρίστησα και τους δύο κυρίους για την ξενάγηση και έφυγα μουδιασμένη από το σοκ.

Ο Χαραμής είναι ένας από τους ελάχιστους μεταποιητές θαλασσινών σφουγγαριών που συνεχίζει την παράδοση στον χώρο που παρέλαβε από την οικογένειά του. Είναι ένα παραδοσιακό επάγγελμα που χάνεται στο χρόνο, μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Άραγε αναγνωρίζουμε πόσο σκληρή δουλειά απαιτείται για να φτάσει ένα αληθινό, θαλασσινό σφουγγάρι από το βυθό, στο ράφι;

Το εργαστήριο του Χαραμή βρίσκεται στην Πόθια της Καλύμνου.
Το τηλέφωνο επικοινωνίας είναι +30 22430 51349, email: pharamiss@yahoo.gr

Gianna Balafouti

Η Γιάννα γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε γραφιστική επικοινωνία και έχει μεταπτυχιακό τίτλο στην εκπαίδευση ενηλίκων. Εργάστηκε 12 χρόνια στο ψηφιακό μάρκετινγκ και δραστηριοποιήθηκε επαγγελματικά στην παραγωγή καινοτόμων εδεσμάτων για 11 χρόνια. Είναι καθηγήτρια γαστρονομίας και διδάσκει μαγειρική ιδέα και ανάπτυξη προϊόντος. Ο κόσμος της κινείται συνεχώς γύρω από τη μονάκριβη Νεφέλη.

Αφήστε μια απάντηση